ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 0

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

MẶT NÓN – KHỐI NÓN
A – LÝ THUYẾT CHUNG
1. Định nghĩa mặt nón
Cho đường thẳng  . Xét 1 đường thẳng l
cắt  tại O và không vuông góc với  .
Mặt tròn xoay sinh bởi đường thẳng l như
thế khi quay quanh  gọi là mặt nón tròn xoay
hay đơn giản là mặt nón
-  gọi là trục của mặt nón
- l gọi là đường sinh của mặt nón
- O gọi là đỉnh mặt nón
- Nếu gọi  là góc giữa l và  thì 2 gọi là góc ở đỉnh của mặt nón

0

0

Δ

O

M

 2  1800 

1. Hình nón và khối nón
Cho mặt nón N với trục  , đỉnh O và góc ở đỉnh 2 . Gọi  P  là mặt phẳng vuông góc với  tại I
khác O.
Mặt phẳng  P  cắt mặt nón theo đường tròn  C  có tâm I. Gọi  P ' là mặt phẳng vuông góc với 
tại O. Khi đó:
- Phần của mặt nón N giới hạn bởi 2 mặt phẳng  P  và  P ' cùng với hình tròn xác định bởi  C  gọi
là hình nón.
- Hình nón cùng với phần bên trong của nó gọi là khối nón.
2. Diện tích hình nón và thể tích khối nón
- Diện tích xung quanh của hình nón: S xq   Rl với R là bán kính đáy, l là độ dài đường sinh.
1
- Thể tích khối nón: V   R 2 .h với R là bán kính đáy, h là chiều cao.
3
Lý thuyết ngắn gọn là thế, tuy nhiên sẽ có rất nhiều bài tập vận dụng cao đòi hỏi khả năng tư duy cao.

B – BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1:

Hình nón tròn xoay nội tiếp trong tứ diện đều cạnh bằng a có diện tích xung quanh bằng:



2 2
A. S xq  a 2
B. S xq  a 2 2
C. S xq  a 2 3
D. S xq 
a
4
6
6
3

Câu 2:

Hình nón tròn xoay ngoại tiếp tứ diện đều cạnh bằng a có diện tích xung quanh bằng:
A. S xq 

 a2
3

B. S xq 

 a2 2
3

C. S xq 

 a2 3
3

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

D. S xq 

 a2 3
6

Trang 1

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
Câu 3:

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Một bình đựng nước dạng hình nón (không đáy) đựng đầy nước.
Biết rằng chiều cao của bình gấp 3 lần bán kính đáy của nó. Người
ta thả vào đó một khối trụ và đo dược thể tích nước tràn ra ngoài
16
là
dm 3 . Biết rằng một mặt của khối trụ nằm trên mặt trên của
9
hình nón, các điểm trên đường tròn đáy còn lại đều thuộc các
đường sinh của hình nón (như hình vẽ) và khối trụ có chiều cao
bằng đường kính đáy của hình nón. Diện tích xung quanh S xq của

A

P

9 10
dm 2 .
2

I

B

Q

S

bình nước là:
A. S xq 

O N

M

B. S xq  4 10 dm 2 . C. S xq  4 dm 2 .

D. S xq 

3
dm 2 .
2

Câu 4:

Cho khối nón tròn xoay có đường cao h  20 cm , bán kính đáy r  25 cm . Một mặt phẳng
(P) đi qua 2 đỉnh của khối nón và có khoảng cách đến tâm O của đáy là 12 cm. Khi đó diện
tích thiết diện của (P) với khối nón bằng:
A. 500 cm 2
B. 475 cm 2
C. 450 cm 2
D. 550 cm 2

Câu 5:

Cho tam giác ABC có độ dài cạnh huyền 5. Người ta quay tam giác ABC quanh một cạnh
góc vuông để sinh ra hình nón. Hỏi thể tích V khối nón sinh ra lớn nhất là bao nhiêu.
A. V 

Câu 6:

Câu 7:

250 3
27

B. V 

25 2
27

C. V 

20 3
27

D. V 

250 6
27

Cho hình thang cân ABCD có đáy nhỏ AB  1 , đáy lớn CD  3 , cạnh bên AD  2 quay
quanh đường thẳng AB . Tính thể tích V của khối tròn xoay tạo thành.
4
7
5
A. V  3 .
B. V   .
C. V   .
D. V   .
3
3
3

    00    900  , AD  a và 
Cho hình bình hành ABCD có BAD
ADB  900. Quay
ABCD quanh AB, ta được vật tròn xoay có thể tích là:
A. V   a 3 sin 2 
B. V   a 3 sin 2  .cos
C. V   a3

sin 2 
cos

D. V   a 3

cos 2
sin 

Câu 8:

Cho khối nón đỉnh O , trục OI . Măt phẳng trung trực của OI chia khối chóp thành hai
phần. Tỉ số thể tích của hai phần là:
1
1
1
1
A. .
B. .
C. .
D. .
2
8
4
7

Câu 9:

có bán kính đáy R, đường cao SO. Gọi (P) mà mặt phẳng vuông góc với
1
SO tại O1 sao cho SO1  SO . Một mặt phẳng qua trục hình nón cắt phần khối nón 
3
nằm giữa (P) và đáy hình nón theo thiết diện là hình tứ giác có hai đường chéo vuông góc.
Tính thể tích phần hình nón  nằm giữa mặt phẳng (P) và mặt phẳng chứa đáy hình nón
 .
Cho hình nón 

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 2

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
A.

7 R 3
9

B.

 R3
9

C.

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

26 R 3
81

D.

52 R3
81

Câu 10: Hình nón tròn xoay có trục SO  R 3 với R là bán kính đáy, thiết diện qua trục của hình
nón tạo thành tam giác SAB là tam giác đều. Gọi I là trung điểm của SO và E, F  SO sao
EI
FI 1

 . Khi đó, tâm mặt cầu ngoại tiếp hình nón là điểm:
cho
EO FO 2
A. I
B. E
C. F
D. O
Câu 11: Cho hình nón tròn xoay đỉnh S, đáy là đường tròn tâm O, bán kính R  5. Một thiết diện qua
đỉnh S tạo thành tam giác SAB sao cho tam giác SAB đều, cạnh bằng 8. Khoảng cách từ O
đến thiết diện  SAB  là:
A. d 

4
13
3

B. d 

3
13
4

C. d  3

13
3

D. d 

Câu 12: Cho một hình nón có bán kính đáy là R , chiều cao là 2R , ngoại tiếp một hình cầu S (O; r ) .
Khi đó, thể tích của khối trụ ngoại tiếp hình cầu S (O; r ) là
A.

16 R 3





5 1

3

.

B.

4 R3
1 2 5

.

C.

16 R3



1 5

3



.

D.

4 R3
2 5 1

.

Câu 13: Một hình nón bị cắt bởi mặt phẳng  P  song song với đáy.
Mặt phẳng  P  chia hình nón làm hai phần  N1  và  N 2  .
Cho hình cầu nội tiếp

 N2 

N1

như hình vẽ sao cho thể tích

hình cầu bằng một nửa thể tích của  N 2  . Một mặt phẳng đi
qua trục hình nón và vuông góc với đáy cắt  N 2  theo thiết
diện là hình thang cân, tang góc nhọn của hình thang cân là
A. 2

B. 4

C. 1

N2

D.

3

Câu 14: Trong các hình nón nội tiếp một hình cầu có bán kính bằng 3, tính bán kính mặt đáy của
hình nón có thể tích lớn nhất.
A. R  6 2. .

B. R  4 2.

C. R  2.

D. R  2 2.

Câu 15: Trong tất cả các hình nón có độ dài đường sinh bằng a , tìm hình nón có thể tích lớn nhất
2 a 3 3
A. MaxV 
.
27
MaxV 

 a3 3
B. MaxV 
.
9

 a3 3
C. MaxV 
.
27

D.

2 a 3 3
.
9

Câu 16: Trong các hình nón tròn xoay cùng có diện tích toàn phần bằng  . Tính thể tích hình nón
lớn nhất?

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 3

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
A.

 2
.
9

B.

 2
.
12

C.

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

 2
.
2

D.

 2
.
3

Câu 17: Giá trị lớn nhất của thể tích khối nón nội tiếp trong khối cầu có bán kính R là
A.

1 3
R .
3

B.

4
 R3 .
3

C.

4 2
 R3 .
9

D.

32
 R3 .
81

Câu 18: Tìm hình nón có thể tích nhỏ nhất ngoại tiếp mặt cầu bán kính r cho trước có thể tích bằng:
1
8
2
4
A.  r 3
B.  r 3
C.  r 3
D.  r 3
6
3
3
3
Câu 19: Cho một hình nón  N  có đáy là hình tròn tâm O . Đường kính 2a và đường cao SO  a .
Cho điểm H thay đổi trên đoạn thẳng SO . Mặt phẳng  P  vuông góc với SO tại H và cắt
hình nón theo đường tròn  C  . Khối nón có đỉnh là O và đáy là hình tròn  C  có thể tích
lớn nhất bằng bao nhiêu?
A.

2 a 3
.
81

B.

4 a 3
.
81

C.

7 a 3
.
81

D.

8 a 3
.
81

Câu 20: Cho hình nón có chiều cao h . Tính chiều cao x của khối trụ có thể tích lớn nhất nội tiếp
trong hình nón theo h .
h
h
h
2h
A. x  .
B. x  .
C. x 
.
D. x 
.
2
3
3
3
Câu 21: Cho hình nón đỉnh S , đáy là hình tròn tâm O , góc ở đỉnh bằng 120 . Trên đường tròn đáy,
lấy điểm A cố định và điểm M di động. Có bao nhiêu vị trí điểm của điểm M để diện tích
tam giác SAM đạt giá trị lớn nhất?
A. 2.
B. 3.
C. 1.
D. vô số.
Câu 22: Hình nón có thể tích lớn nhất nội tiếp một mặt cầu bán kính R cho trước bằng:
A.

64 R3
81

B.

32 2 R 3
81

C.

32 R3
81

D.

64 2 R3
81

Câu 23: Cho nửa đường tròn đường kính AB  2 R và điểm C thay đổi trên nửa đường tròn đó, đặt
 và gọi H là hình chiếu vuông góc của C lên AB . Tìm  sao cho thể tích vật thể
  CAB
tròn xoay tạo thành khi quay tam giác ACH quanh trục AB đạt giá trị lớn nhất.
1
A.   60 .
B.   45 .
C. arctan
.
D.   30 .
2
Câu 24: Gọi r và h lần lượt là bán kính đáy và chiều cao của một hình nón. Kí hiệu V1 ,V2 lần lượt
là thể tích hình nón và thể tích hình cầu nội tiếp hình nón. Khi r và h thay đổi, tìm giá trị
V
bé nhất của tỉ số 1
V2
A.

2

B. 2 2

C.

1
3

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

D. 2

Trang 4

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Câu 25: Với một miếng tôn hình tròn có bán kính bằng R  6cm. Người ta muốn làm một cái phễu
bằng cách cắt đi một hình quạt của hình tròn này
và gấp phần còn lại thành hình nón (Như hình vẽ).

Hình nón có thể tích lớn nhất khi người ta cắt cung tròn của hình quạt bằng:
A. 4 6cm

B. 6 6cm

C. 2 6cm

D. 8 6cm

Câu 26: Gọi r và h lần lượt là bán kính đáy và chiều cao của một hình nón. Kí hiệu V1 , V2 lần lượt
là thể tích của hình nón và thể tích của khối cầu nội tiếp hình nón. Giá trị bé nhất của tỉ số
V1
là
V2
A.

5
.
4

B.

4
.
3

C. 3 .

D. 2 .

Câu 27: Cho hình nón có chiều cao h, đường tròn đáy bán kính R. Một mặt phẳng (P) song song với
đáy cách đáy một khoảng bằng d cắt hình nón theo đường tròn (L). Dựng hình trụ có một
đáy là (L), đáy còn lại thuộc đáy của hình nón và trục trùng với trục hình nón. Tìm d để thể
tích hình trụ là lớn nhất.
h
h
h
h
A. d 
B. d 
C. d 
D. d 
3
2
6
4
Câu 28: Cho một miếng tôn hình tròn có bán kính 50cm . Biết hình nón có thể tích lớn nhất khi diện
tích toàn phần của hình nón bằng diện tích miếng tôn ở trên. Khi đó hình nón có bán kính
đáy là
A. 10 2cm

B. 20cm

C. 50 2cm

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

D. 25cm

Trang 5

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

C – HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1:

Hình nón tròn xoay nội tiếp trong tứ diện đều cạnh bằng a có diện tích xung quanh bằng:



2 2
A. S xq  a 2
B. S xq  a 2 2
C. S xq  a 2 3
D. S xq 
a
4
6
6
3
Hướng dẫn giải:
Gọi S . ABC là tứ diện đều cạnh a.
S
Gọi H là trung điểm cạnh BC.
a 3
2
là đường sinh của hình nón.
Ba điểm A, O, H thẳng hàng.

Kẻ SO   ABC  thì SH 

C

1
1 a 3 a 3
AH  .

3
3 2
6
a 3 a 3  a2
S xq   .OH .SH   .
.

.
6
2
4
Chọn A.

A

HO 

Câu 2:

B

Hình nón tròn xoay ngoại tiếp tứ diện đều cạnh bằng a có diện tích xung quanh bằng:

 a2
 a2 2
B. S xq 
3
3
Hướng dẫn giải:
Kẻ SO   ABC  , SH  BC  OH  BC

A. S xq 

Ta có: OA 

C. S xq 

 a2 3
3

a 3
.a
3

S

a

A
O

2

a 3
S xq 
3
Chọn C.

H

A

bình nước là:
9 10
dm 2 .
2

C

B

Một bình đựng nước dạng hình nón (không đáy) đựng đầy nước.
Biết rằng chiều cao của bình gấp 3 lần bán kính đáy của nó. Người
ta thả vào đó một khối trụ và đo dược thể tích nước tràn ra ngoài
16
là
dm 3 . Biết rằng một mặt của khối trụ nằm trên mặt trên của
9
hình nón, các điểm trên đường tròn đáy còn lại đều thuộc các
đường sinh của hình nón (như hình vẽ) và khối trụ có chiều cao
bằng đường kính đáy của hình nón. Diện tích xung quanh S xq của

A. S xq 

 a2 3
6

D. S xq 

2
2 a 3 a 3
AH  .

3
3 2
3

S xq   .OA.SA   .

Câu 3:

H

O

B. S xq  4 10 dm 2 . C. S xq  4 dm 2 .

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

O N

M

P

I

Q

S

D. S xq 

3
dm 2 .
2

Trang 6

B

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Hướng dẫn giải:
Chọn B.
Xét hình nón: h  SO  3r , r  OB, l  SA . Xét hình trụ: h1  2r  NQ , r1  ON  QI
SQI  SBO 

Vt   r12 h1 

QI
SI 1
r

  r1   Thể tích khối trụ là:
BO SO 3
3

2 r 3 16

 r  2  h  6  l  h 2  r 2  2 10
9
9

 S xq   rl  4 10 dm 2
Câu 4:

Cho khối nón tròn xoay có đường cao h  20 cm , bán kính đáy r  25 cm . Một mặt phẳng
(P) đi qua 2 đỉnh của khối nón và có khoảng cách đến tâm O của đáy là 12 cm. Khi đó diện
tích thiết diện của (P) với khối nón bằng:
A. 500 cm 2
B. 475 cm 2
C. 450 cm 2
D. 550 cm 2
Hướng dẫn giải:
Gọi S là đỉnh của khối nón. Mặt phẳng (P) đi qua đỉnh S cắt khối nón theo hai đường sinh
bằng nhau là SA  SB nên ta có thiết diện là tam giác cân SAB.
Gọi I là trung điểm của đoạn AB, ta có OI  AB .
Từ tâm O của đáy ta kẻ OH  SI tại H, ta có

OH   SAB  và do đó theo giả thiết ta có
OH  12 cm . Xét tam giác vuông SOI ta có:

1
1
1
1
1


 2 2
2
2
2
OI
OH
OS
12 20

 OI  15  cm 
Mặt khác, xét tam giác vuông SOI ta còn có:
OS .OI  SI .OH
Do đó SI 

OS .OI 20.15

 25  cm 
OH
12

Gọi St là diện tích của thiết diện SAB. Ta có: St 

1
AB.SI , trong đó AB  2 AI
2

Vì AI 2  OA2  OI 2  252  152  20 2 nên AI  20 cm và AB  40 cm
1
Vậy thiết diện SAB có diện tích là: St  .40.25  500  cm 2  .
2

Chọn A.
Câu 5:

Cho tam giác ABC có độ dài cạnh huyền 5. Người ta quay tam giác ABC quanh một cạnh
góc vuông để sinh ra hình nón. Hỏi thể tích V khối nón sinh ra lớn nhất là bao nhiêu.

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 7

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
250 3
27
Hướng dẫn giải:

A. V 

B. V 

25 2
27

C. V 

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao
20 3
27

D. V 

250 6
27

1
1
1
25
1
Ta có V   r 2 h   x 2 y    25  y 2  y   y   y 3 .
3
3
3
3
3

Xét hàm số V 

Ta có V ' 

25
1
 y   y 3 với 0  y  5 .
3
3

25
5
  y2  0  y 
.
3
3

Khi đó thể tích lớn nhất là V 

250 3
.
27

Chọn A.
Câu 6:

Cho hình thang cân ABCD có đáy nhỏ AB  1 , đáy lớn CD  3 , cạnh bên AD  2 quay
quanh đường thẳng AB . Tính thể tích V của khối tròn xoay tạo thành.
4
7
5
B. V   .
C. V   .
D. V   .
A. V  3 .
3
3
3
Hướng dẫn giải:
Chọn C.
Theo hình vẽ: AH  HD  1 .
Thể tích khối tròn xoay tạo thành bằng thể
tích khối trụ có bán kính r  AH  1 , chiều
cao CD  3 trừ đi thể tích hai khối nón bằng
nhau (khối nón đỉnh A, đỉnh B và đáy là đáy của hình trụ).
1
2 7

Vậy V   . AH 2 .CD  2.  . AH 2 .HD    3     .
3
3 3


Câu 7:

    00    900  , AD  a và 
Cho hình bình hành ABCD có BAD
ADB  900. Quay
ABCD quanh AB, ta được vật tròn xoay có thể tích là:
A. V   a 3 sin 2 
B. V   a 3 sin 2  .cos
sin 2 
cos
Hướng dẫn giải:

C. V   a3

D. V   a 3

cos 2
sin 

Kẻ DH  AB, CN  AB.
Các tam giác vuông HAD và NBC
bằng nhau.
File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 8

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
DH  CN  a.sin 
AH  BN  a.cos 

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao
D

a
cos 
Khi quay quanh AB, các tam giác vuông
AHD và NBC tạo thành hai hình nón tròn
xoay bằng nhau nên:

C

a

 HN  AB 

α
A

H

N

B

1
1
a
sin 2 


V   .DH 2 . AH    .DH 2 .HN   .CN 2 .BN    .DH 2 . AB   .a 2 .sin 2  .
  a3
3
3
sin 
cos


Chọn C.
Câu 8:

Cho khối nón đỉnh O , trục OI . Măt phẳng trung trực của OI chia khối chóp thành hai
phần. Tỉ số thể tích của hai phần là:
1
1
1
1
A. .
B. .
C. .
D. .
2
8
4
7
Hướng dẫn giải:
Chọn D.
Gọi R là bán kính đáy của khối nón trục OI .
1
 V   R 2 .OI
3
Giả sử mặt phẳng trung trực của OI cắt trục OI
tại H , cắt đường sinh OM tại N . Khi đó mặt
phẳng này chia khối nón thành 2 phần, phần trên là
R
khối nón mới có bán kính r  , có chiều cao là
2
2

OI
1  R   OI   .R 2 .OI
 V1     
. Phần dưới

2
3 2  2 
24

là khối nón cụt có thể tích V2  V  V1 

 R 2 .OI  R 2 .OI 7 R 2 .OI


.
3
24
24

 R 2 .OI
V
1
24
Vậy tỉ số thể tích là: 1 

2
V2 7 R .OI 7
24
Câu 9:

có bán kính đáy R, đường cao SO. Gọi (P) mà mặt phẳng vuông góc với
1
SO tại O1 sao cho SO1  SO . Một mặt phẳng qua trục hình nón cắt phần khối nón 
3
nằm giữa (P) và đáy hình nón theo thiết diện là hình tứ giác có hai đường chéo vuông góc.
Tính thể tích phần hình nón  nằm giữa mặt phẳng (P) và mặt phẳng chứa đáy hình nón
 .
Cho hình nón 

7 R 3
A.
9

 R3
B.
9

26 R 3
C.
81

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

52 R3
D.
81
Trang 9

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Hướng dẫn giải:
Gọi thiết diện thu được là AA1 B1 B
1
1
1
Vì SO1  SO nên A1 B1  AB  .2 R
3
3
3

Mặt khác AB1  A1 B tại I nên
IO 

1
1
AB, IO1  A1 B1
2
2

Vậy OO1  R 

R 4R

3
3

1
2R
Dễ thấy SO1  OO1 
2
3

Từ đó SO  2 R
Gọi thể tích phần hình nón phải tính là V* thì
V *  V1  V2 , trong đó:
V1 là thể tích của hình nón  .
V2 là thể tích hình nón đỉnh S và đáy là thiết diện của 

được cắt bởi (P).

Ta có thể tích phần hình nón phải tính là

1 
R 2 2 R  52 R3
1
1
V *  V1  V2   OB 2 .SO   O1 B12 .SO1    R 2 .2 R  .

3
3
3 
9 3 
81
Câu 10: Hình nón tròn xoay có trục SO  R 3 với R là bán kính đáy, thiết diện qua trục của hình
nón tạo thành tam giác SAB là tam giác đều. Gọi I là trung điểm của SO và E, F  SO sao
EI
FI 1

 . Khi đó, tâm mặt cầu ngoại tiếp hình nón là điểm:
cho
EO FO 2
A. I
B. E
C. F
D. O
Hướng dẫn giải:
Gọi O ' là tâm mặt cầu ngoại tiếp hình nón thì:
r  O'S  O' A  O'B
R
Ta có: OO '  OS  r  R 3 
cos300
OO '  R 3 

S

2R 3 R 3

3
3

R 3
OO '
2
OO ' 2

 3  

OI
OI
3
R 3 3
2

r
A

R

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

I
O'
O

B
Trang 10

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Vậy O '  E.
Chọn B.
Câu 11: Cho hình nón tròn xoay đỉnh S, đáy là đường tròn tâm O, bán kính R  5. Một thiết diện qua
đỉnh S tạo thành tam giác SAB sao cho tam giác SAB đều, cạnh bằng 8. Khoảng cách từ O
đến thiết diện  SAB  là:
4
13
3
Hướng dẫn giải:

A. d 

B. d 

3
13
4

C. d  3

D. d 

13
3

SO   OAB  , kẻ SH  AB  OH  AB
AB   SOH    SAB    SOH 
Kẻ OI  SH thì OI   SAB  nên d  OI
SOA : OS2  64  25  39 ; OHA : OH 2  25  16  9
1
1
1
1 1
16
3


 

 OI 
3.
2
2
2
OI
OH
OS
9 39 117
4
Chọn B.


Câu 12: Cho một hình nón có bán kính đáy là R , chiều cao là 2R , ngoại tiếp một hình cầu S (O; r ) .
Khi đó, thể tích của khối trụ ngoại tiếp hình cầu S (O; r ) là
A.

16 R 3





5 1

3

.

B.

4 R3
1 2 5

.

C.

16 R3
3

1  5 

.

D.

4 R3
2 5 1

.

Hướng dẫn giải:
Giả sử hình nón có đỉnh O và đường kính đáy
là AB .
Ta có OA  OB  R 2  (2 R ) 2  R 5 .
Tam giác OAB có diện tích là S  2 R 2 ,
chu vi là 2 p  2 R (1  5) .
Do đó bán kính khối cầu S (O; r ) là

r

S
2R

.
p 1 5

Thể tích khối trụ cần tìm là: Vtru   r 2 h  2 r 3 

16 R 3



1 5



3

.

Câu 13: Một hình nón bị cắt bởi mặt phẳng  P  song song với đáy.

N1

Mặt phẳng  P  chia hình nón làm hai phần  N1  và  N 2  .
Cho hình cầu nội tiếp  N 2  như hình vẽ sao cho thể tích
hình cầu bằng một nửa thể tích của  N 2  . Một mặt phẳng đi
N2

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 11

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

qua trục hình nón và vuông góc với đáy cắt  N 2  theo thiết diện là hình thang cân, tang góc
nhọn của hình thang cân là
A. 2
Hướng dẫn giải:

B. 4

C. 1

D.

3

Giả sử ta có mặt cắt của hình nón cụt và các đại lượng như hình vẽ.
Gọi  là góc cần tìm.
Xét AHD vuông tại H có DH  h, AH  R  r  h  2r0  AH . tan    R  r  tan 

1

4
 h3
Thể tích khối cầu là V1   r03 
3
6
1
Thể tích của  N 2  là V2   h  R 2  r 2  Rr 
3

V1 1
  h 2  R 2  r 2  Rr
V2 2

D

r

C

r0

 2
h

O

Ta có BC  R  r (tính chất hai tiếp tuyến cắt
nhau)
α
2

Mà h2  BC 2   R  r   4 Rr
2

Từ  2  ,  3   R  r   Rr

A

 3

K

H

B

R

 4
2

2

Từ 1 ,  3 ,  4   h 2   R  r  . tan 2   4  R  r  (vì  là góc nhọn)
 tan 2   4  tan   2

Chọn A.
Câu 14: Trong các hình nón nội tiếp một hình cầu có bán kính bằng 3, tính bán kính mặt đáy của
hình nón có thể tích lớn nhất.
A. R  6 2. .
Hướng dẫn giải:

B. R  4 2.

C. R  2.

D. R  2 2.

Chọn D.
Giả sử chóp đỉnh A như hình vẽ là hình chóp có thể tích lớn
nhất.
AKM vuông tại K . Ta thấy IK  r là bán kính đáy của
chóp, AI  h là chiều cao của chóp.

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 12

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

IK 2  AI .IM  r 2  h  6  h  .
1
1
V   r 2h   h2  6  h   0  h  6 .
3
3
1
Vmax   h 2  6  h  max  y   h 3  6h 2 max trên  0;6 
3

Câu 15: Trong tất cả các hình nón có độ dài đường sinh bằng a , tìm hình nón có thể tích lớn nhất
A. MaxV 

2 a 3 3
.
27

B. MaxV 

 a3 3
.
9

C. MaxV 

 a3 3
.
27

D.

2 a 3 3
.
9
Hướng dẫn giải:
MaxV 

Chọn A.
Gọi h là chiều cao của nón thì bán kính nón là r  a 2  h 2 . Suy ra:
1
1
1
V   .r 2 .h   .  a 2  h 2  .h   .  a 2 h  h3  , với 0  h  a
3
3
3
 a  2a 3
Xét hàm số f  h   a 2 h  h3 trong  0; a  ta thấy Max f  h   f 
hay

 3 3 3
2 a 3 3
.
27
Câu 16: Trong các hình nón tròn xoay cùng có diện tích toàn phần bằng  . Tính thể tích hình nón
lớn nhất?
MaxV 

 2
.
9
Hướng dẫn giải:
A.

B.

 2
.
12

C.

 2
.
2

D.

 2
.
3

Chọn B.
Ta có Stp     rl   r 2    rl  r 2  1 suy ra l 

1 r2
1
và l  r  .
r
r

1
1
1
Có V   r 2 h   r 2 l 2  r 2   r 1  2r 2 .
3
3
3


2
2
1
Xét hàm số y  f  x   x 1  2 x 2 trên đoạn  0;
f  x 
tại x  .
 ta có max
2
4
2
 2 
 0;

 2 




1
2  2
Vậy Vmax   .

.
3
4
12

Câu 17: Giá trị lớn nhất của thể tích khối nón nội tiếp trong khối cầu có bán kính R là
File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 13

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
1 3
R .
3
Hướng dẫn giải:

A.

B.

4
 R3 .
3

C.

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao
4 2
 R3 .
9

D.

32
 R3 .
81

Rõ ràng trong hai khối nón cùng bán kính đáy nội tiếp trong một
khối cầu thì khối nón có chiều cao lớn hơn thì thể tích lớn hơn,
nên ta chỉ xét khối nón có chiều cao lớn hơn trong hai khối nón
đó.
Giả sử rằng khối nón có đáy là hình tròn  C  bán kính r . Gọi x
với f   x  là khoảng cách giữa tâm khối cầu đến đáy khối nón.
Khi đó chiều cao lớn nhất của khối nón nội tiếp khối cầu với đáy

R
O

x

R
r

là hình tròn  C  sẽ là h  R  x . Khi đó bán kính đáy nón là

r  R 2  x 2 , suy ra thể tích khối nón là
1
1
1
1
V   r 2 h    R  x   R 2  x 2     R  x  R  x  R  x     R  x  R  x  2 R  2 x 
3
3
3
6
3

1  R  x  R  x  2R  2 x 
32 R3
Áp dụng BĐT Cô-si ta có V  

6
27
81
Chọn D.
Câu 18: Tìm hình nón có thể tích nhỏ nhất ngoại tiếp mặt cầu bán kính r cho trước có thể tích bằng:
1
8
2
4
A.  r 3
B.  r 3
C.  r 3
D.  r 3
6
3
3
3
Hướng dẫn giải:
Xét mặt phẳng chứa trục của hình nón, mặt phẳng này cắt hình nón theo tam giác cân SAB
và cắt mặt cầu nội tiếp hình nón theo đường tròn bán kính r và hình tròn này nội tiếp tam
giác cân SAB  h.79b 
Kí hiệu bán kính đáy hình nón là x , chiều cao hình
1
nón là y  x  0, y  2r  thì  AH  SA  r  AB.SH
2

r2 y
\
 x  x 2  y 2 r  xy  x 2 
y  2r





Vậy thể tích hình nón ngoại tiếp mặt cầu bán kính r là

1
1
y2
V2   x 2 y   r 2 :
3
3
y  2r

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 14

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
Ta có

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

y2
y 2  4r 2  4r 2
4r 2

 y  2r 
y  2r
y  2r
y  2r

4r 2
 y  2r 
 4r  2
y  2r

4r 2
 4r  8r
 y  2r  .
y  2r

4r 2
1
3
 y  4r từ
Từ đó V2   .8r , tức là V2 đạt giá trị bé nhất khi và chỉ khi y  2r 
3
y  2r
đó x  r 2 .
Câu 19: Cho một hình nón  N  có đáy là hình tròn tâm O . Đường kính 2a và đường cao SO  a .
Cho điểm H thay đổi trên đoạn thẳng SO . Mặt phẳng  P  vuông góc với SO tại H và cắt
hình nón theo đường tròn  C  . Khối nón có đỉnh là O và đáy là hình tròn  C  có thể tích
lớn nhất bằng bao nhiêu?
A.

2 a 3
.
81

B.

4 a 3
.
81

C.

7 a 3
.
81

D.

8 a 3
.
81

Hướng dẫn giải:
Gọi   là mặt phẳng qua trục của hình nón  N  cắt hình nón  N  theo thiết là tam giác
SAB, cắt hình nón đỉnh S và có đáy là đường tròn  C  theo thiết diện là tam giác SCD, gọi I
là giao điểm của SO và CD . Ta có: AB  2a  OA  a  SO .Do đó tam giác SOA vuông
cân tại S .Suy ra tam giác SIC vuông cân tại I .Đặt SI  AC  x (0  x  a)  OI  a  x
Thể tích khối nón có đỉnh là O và đáy là hình tròn  C  là:
1
1
1
1
V  . .IC 2 .OI  . .x 2 ( a  x )     x3  ax 2  . V '  x   . .  3 x 2  2ax 
3
3
3
3

x  0
V ' x  0  
2a .
x 
3


Bảng biến thiên:

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 15

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Chọn B.
Câu 20: Cho hình nón có chiều cao h . Tính chiều cao x của khối trụ có thể tích lớn nhất nội tiếp
trong hình nón theo h .
h
h
h
2h
B. x  .
C. x 
A. x  .
.
D. x 
.
2
3
3
3
Hướng dẫn giải:
Gọi r , R theo thứ tự là bán kính đáy hình nón và khối
trụ cần tìm. O là đỉnh của hình nón, I là tâm của đáy
hình nón, J là tâm của đáy hình trụ và khác I . OA là
một đường sinh của hình nón, B là điểm chung của
r hx
R
 r  ( h  x) .
OA với khối trụ. Ta có: 
R
h
h
Thể tích khối trụ là: V   xR 2   x
Xét hàm số V ( x)   x
Ta có V '( x)  

R2
( h  x) 2
2
h

R2
(h  x )2 , 0  x  h .
2
h

R2
h
(h  x)(h  3x )  0  x  hay x  h.
2
h
3

Bảng biến thiên:

h
;.
3
Câu 21: Cho hình nón đỉnh S , đáy là hình tròn tâm O , góc ở đỉnh bằng 120 . Trên đường tròn đáy,
lấy điểm A cố định và điểm M di động. Có bao nhiêu vị trí điểm của điểm M để diện tích
tam giác SAM đạt giá trị lớn nhất?
A. 2.
B. 3.
C. 1.
D. vô số.

Dựa vào BBT, ta thấy thể tích khối trụ lớn nhất khi chiều cao của khối trụ là x 

Hướng dẫn giải
Chọn A.
Gọi r là bán kính đáy của hình nón.
  120  ASO
  60 .
Vì góc ở đỉnh ASA

r
ASO 
Suy ra SO  OA.cot 
.
3

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 16

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Gọi H là trung điểm của AM và đặt x  OH .
r2
 x 2 , AM  2 AH  2 OA2  OH 2  2 r 2  x 2 .
3

Ta có: SH  SO 2  OH 2 

Diện tích tam giác SAM bằng s 

smax 

1
r2
2
SH . AM 
 x2 . r 2  x2  r 2.
2
3
3

r2
r2
r
2 2
 x 2  r 2  x 2  x2   x 
r đạt được khi
. Tức là OH  SO .
3
3
3
3

Theo tính chất đối xứng của của đường tròn ta có hai vị trí của M thỏa yêu cầu.
Câu 22: Hình nón có thể tích lớn nhất nội tiếp một mặt cầu bán kính R cho trước bằng:

64 R3
81
Hướng dẫn giải:
A.

B.

32 2 R 3
81

C.

32 R3
81

D.

64 2 R3
81

Kí hiệu bán kính đáy hình nón là x , chiều cao hình nón là y  0  x  R, 0  y  2 R  . Gọi

SS ' là đường kính của mặt cầu ngoài tiếp hình nón thì ta có
1
1
x 2  y  2 R  y  . Gọi V1 là thể tích khối nón thì V1   x 2 y   y. y  2 R  y 
3
3
3


  4 R  2 y  y  y  32 R 3
  4 R  2 y  . y. y  
 
6
6
3
81

Vậy thể tích V1 đạt giá trị lớn nhất bằng
đó x 2 

32 R3
4R
khi và chỉ khi 4 R  2 y  y  y 
, từ
81
3

4R 
4R  8R2
2R 2
2
R

hay x 
.


3 
3 
9
3

Chọn C.
Câu 23: Cho nửa đường tròn đường kính AB  2 R và điểm C thay đổi trên nửa đường tròn đó, đặt
 và gọi H là hình chiếu vuông góc của C lên AB . Tìm  sao cho thể tích vật thể
  CAB
tròn xoay tạo thành khi quay tam giác ACH quanh trục AB đạt giá trị lớn nhất.
1
A.   60 .
B.   45 .
C. arctan
.
D.   30 .
2
Hướng dẫn giải:
Chọn C.

AC  AB. cos   2 R.cos 
CH  AC.sin   2 R.cos  .sin  ;
AH  AC.cos   2 R.cos2 
Thể tích vật thể tròn xoay tạo thành khi quay tam giác ACH quanh trục AB là

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 17

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A
V

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

1
8
AH . CH 2  R 3 .cos 4  .sin 2  . Đặt t  cos 2   0  t  1
3
3
3

V 

8
8  t  t  2  2t 
8 32
R t 1  t   R 3 .t.t  2  2t   R 3 

6
6 
3
3


1
2
.
khi   arctan
3
2

Vậy V lớn nhất khi t 

Chú ý: có thể dùng PP hàm số để tìm GTNN của hàm f  t   t 2 1  t 
Câu 24: Gọi r và h lần lượt là bán kính đáy và chiều cao của một hình nón. Kí hiệu V1 ,V2 lần lượt
là thể tích hình nón và thể tích hình cầu nội tiếp hình nón. Khi r và h thay đổi, tìm giá trị
V
bé nhất của tỉ số 1
V2

2

A.

B. 2 2

C.

1
3

D. 2

Hướng dẫn giải:
Gọi  P  là mặt phẳng đi qua trục của hình nón thì  P  cắt
hình nón. Theo tam giác cân SAB , cắt mặt cầu theo đường
tròn lớn, đường tròn này nội tiếp tam giác cân. Khi đó, bán
kính r1 của hình cầu nội tiếp hình nón được tính bởi công
thức r1 

rh
r  h2  r 2
3



h2
 1 2 1 

r
V1 1 
  1 1 1 x

h2
V2 4
4
x
2
r



1 
f  x 

Xét


Vì



3

1 x



4x


, f ' x  



3

h2
x0
r2

, ở đó

2

 x  2 2

1 x 1

4.2 x

2

1 x



x 1

2

1 x 1

4.2 x 2 x  1

 0 nên khi xét dấu của f  x  , ta chỉ cần xét dấu của

g  x  x  2  2 1 x .
Ta có g '  x   1 

1
. Dễ thấy g '  x   0 vì khi x  0 thì
x 1

1
 1 , đồng thời
x 1

g  x  0  x  8
Vậy g  x  là hàm tăng trên miền x  0 và g  8   0 nên

File Word liên hệ: 0978064165 - Email: dangvietdong.bacgiang.vn@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dongpay

Trang 18

ST&BS: Th.S Đặng Việt Đông Trường THPT Nho Quan A

Mặt Nón-Trụ-Cầu Nâng Cao

Với 0  x  8 thì g  x   0;
Câu 25: Với một miếng tôn hình tròn có bán kính bằng R  6cm. Người ta muốn làm một cái phễu
bằng cách cắt đi một hình quạt của hình tròn này
và gấp phần còn lại thành hình nón (Như hình vẽ).

Hình nón có thể tích lớn nhất khi người ta cắt cung tròn của hình quạt bằng:
A. 4 6cm
Hướng dẫn giải:

B. 6 6cm

C. 2 6cm

D. 8 6cm

Gọi x,  x  0  là chiều dài cung tròn của phần được xếp
làm hình nón.
Như vậy, bán kính R của hình nón sẽ là đường sinh của
hình nón và đường tròn đáy của hình nón sẽ có độ dài là x.
Bán kính r của đáy được xác định bởi đẳng thức
x
2 r  x  r 
.
2
Chiều cao của h...